Algemeen: Onderzoeken en achtergrond

Aantal, hoogte en locatie

Onderzoek

Verkennende milieuonderzoeken wind, Zoekgebied Reijerscop, gemeente Woerden De gemeente heeft Bosch & van Rijn gevraagd om enkele milieutechnische onderzoeken uit te voeren ter ondersteuning van dit gebiedsproces. In voorliggende rapportage zijn de bevindingen van de onderzoeken beschreven. Zo is in kaart gebracht waar windturbines geplaatst kunnen worden, gevolgd door sectorale onderzoeken. Hierbij ligt het zwaartepunt bij de onderwerpen geluid en slagschaduw, maar is ook onderzocht of er bezwaren zijn vanuit externe veiligheid.

Conclusie

De belemmeringenstudie en daaropvolgende milieuonderzoeken geven aan dat een windpark in verschillende vormen mogelijk is in het Woerdense deel van de Reijerscop. Een set aan buisleidingen beperkt de aanwezige ruimte voor windturbines in het zoekgebied. Desondanks is er alsnog voldoende ruimte om windparkopstellingen te formuleren die op meer dan 700 meter liggen van woningen in de omgeving en tegelijkertijd het gemeentelijke opwekdoel van 2030 halen of overschrijden. Figuur 5 geeft de plaatsingsruimte voor de onderzochte afmetingen weer. Op verzoek van de gemeente Woerden zijn vijf onderzoeksopstellingen doorgerekend voor de thema’s geluid, slagschaduw en externe veiligheid. Uit deze verkennende milieuonderzoeken blijkt dat normoverschrijding niet of nauwelijks voorkomt, en goed te mitigeren is, al zijn de effecten per scenario verschillend. Hieronder is per thema verder uitgediept welke effecten te verwachten zijn.

6.1 Geluid

In de akoestische studie zijn de worst-case effecten in kaart gebracht. Gekozen is om de luidste windturbines van hun afmetingsklasse door te rekenen. Zo weten omwonenden wat de maximale effecten kunnen zijn van de verschillende scenario’s. Bij scenario A komt maximaal 42 dB Lden voor bij de woning met de hoogste geluidsimmissie, bij scenario E is dit bij enkele woningen 49 dB Lden. Dit is deels te wijten doordat de twee middelste windturbines van dit alternatief relatief dicht op de woningen bij de Reijerscop staan. Omdat 49 dB Lden de Woerdense en mogelijke nationale geluidsnorm van 45 dB Lden overschrijdt, zal in dit geval zogenaamde mitigatie moeten worden toegepast. Hiermee neemt de geluids- maar ook de elektriciteitsproductie af, wat een negatief effect heeft op de business case van een eventuele ontwikkelaar. Als er rekening moet worden gehouden met de windturbines van windpark Rijnenburg en Reijerscop in de gemeente Utrecht kan dit dervingscijfer stijgen. Naast het windturbinegeluid alleen is ook gekeken naar het cumulatieve geluid. De mogelijke geluidswaarden van de scenario’s worden opgeteld bij de bestaande geluidswaarden bij de woningen. Afhankelijk van het scenario is de grootste toename van het cumulatieve geluid bij woningen 5 tot 10 dB Lden. Vooral woningen ten zuiden van het zoekgebieden kunnen een toename verwachten. Dit komt omdat het in de bestaande situatie zonder windturbines het relatief stil is bij deze woningen. De woningen aan de Reijerscop kennen maar beperkte toenames, net als woningen op verdere afstand zoals in de Meern of Harmelen. De laagfrequente geluidsanalyse laat zien dat dit soort geluid kan voorkomen bij woningen. De onderzochte luide windturbines kunnen bij enkele dichtbijgelegen woningen hinderlijk laagfrequent geluid opleveren.

Een opstelling op grotere afstand, de keuze voor een andere windturbinetype of de terugregeling van de windturbine resulteert in minder laagfrequent geluid en daarmee ook de afname van mogelijke geluidshinder. Laagfrequent geluid is vooral hinderlijk als het tonaal is, wat betekent dat je een herkenbare toon kan waarnemen. Een normaal werkende windturbine bromt niet, waardoor er tot voorheen geen regels zijn voor tonaal windturbinegeluid. Toch komt het een enkele keer voor. Om dit te voorkomen kan er gekozen worden om een heffing op tonaal geluid te zetten. Uit voorzorg kan de gemeente Woerden dit toepassen, als het niet uit de definitieve nationale windturbinebepalingen volgt.

6.2 Slagschaduw

Het slagschaduwonderzoek geeft weer welke woningen mogelijke hinder kunnen ondervinden van een windpark in het zoekgebied. Uit het onderzoek blijkt dat slagschaduw nagenoeg het hele jaar voorkomt, maar dat het afhankelijk is van de ligging van de woningen relatief aan het windpark wanneer in het jaar en op welk tijdstip dit op de dag is. De gemeente Woerden wil een slagschaduwnorm hanteren van 1 uur. De kaarten in het hoofdstuk geven weer welke en hoeveel woningen binnen deze 1-uur slagschaduw norm liggen. Daarnaast is ook weergegeven welke woningen binnen de 0 uur-contouren liggen en daarmee slagschaduw ontvangen. Om slagschaduw te voorkomen moet een windturbine worden stilgezet. Dit leidt, net als bij geluid, tot mogelijke derving. Het dervingspercentage wanneer wordt voldaan aan een 0-uur norm (zodat er geen slagschaduw plaatsvindt om omliggende woningen) ligt bij de verschillende scenario’s tussen de 0,45% en 1,08%. Wanneer aan de vanuit gemeente wenselijke norm van maximaal 1-uur wordt voldaan ligt het dervingspercentage maximaal op 0,8%. Dit soort dervingscijfers zijn niet extreem hoog en beperken de ontwikkeling van een windpark niet.

6.3 Externe veiligheid

Binnen het invloedgebied van de windturbines zijn voor het aspect externe veiligheid enkel buisleidingen relevant. De locaties van de windturbines zijn in alle scenario’s zo gekozen dat er geen buisleidingen binnen de adviesafstand van de turbines zijn gelegen. De externe veiligheidsrisico’s van de windturbines kunnen daarom zonder aanvullende risicobeoordeling als aanvaardbaar worden beschouwd.

6.4 Algehele conclusie

Alle doorgerekende scenario’s lijken vergunbaar, al is in enkele gevallen mitigatie nodig om normoverschrijding te voorkomen, hiermee is bijvoorbeeld slagschaduw geheel te voorkomen. Geluidshinder kan optreden, al is vanwege de aanzienlijke aan te houden afstand tot woningen het effect relatief beperkt. Deze hinder neemt af als er rekening wordt gehouden met de plaatsingsafstand tot woningen of wordt gekozen voor een ander, niet worst-case windturbinetype.

Onderzoeksrapport:

- Rapport Verkennend milieuonderzoek wind, Zoekgebied Reijerscop, gemeente Woerden, versie 1.1, d.d. 15 april 2024

Landschap (flora en fauna)

Onderzoek

Ecologisch risicoanalyse windenergie Reijerscop, Woerden (flora en fauna) De gemeente Woerden onderzoekt de mogelijkheden voor het realiseren van windenergie op een mogelijke zoeklocatie in polder Reijerscop in de gemeente Woerden. Om in een vroeg stadium inzicht te krijgen in eventuele knelpunten in de realisatie, is beoordeling van de ecologische effecten van windenergie op de zoeklocatie nodig. De bouw en exploitatie van windturbine(s) kan effecten hebben op beschermde soorten flora en fauna en beschermde natuurgebieden (waaronder Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en bijzondere natuurgebieden).

Conclusie

Natura 2000-gebieden

De bouw en exploitatie van windturbine(s) in het zoekgebied Reijerscop heeft mogelijk negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen (IHD’s) van omliggende Natura 2000-gebied(en). Het gaat hierbij om een aantal niet-broedvogels (kolgans, kleine zwaan, grote zilverreiger) waarvan vliegbewegingen over het zoekgebied Reijerscop te verwachten zijn.

Nader veldonderzoek (wintervogelonderzoek) en een daaropvolgende natuurtoets van de mogelijke effecten van de ontwikkeling van windturbines in het zoekgebied Reijerscop, zal moeten uitwijzen of (in cumulatie met effecten van andere projecten) sprake kan zijn van significant negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen (IHD’s) van de betreffende soorten. Indien dit niet kan worden uitgesloten, kan in een passende beoordeling de noodzakelijke mitigatie worden uitgewerkt, bijvoorbeeld toepassing van een stilstandsvoorziening, zodat de effecten tot een acceptabel niveau worden teruggebracht.

Beschermde soorten

Omdat voor vleermuizen en vogels met grote waarschijnlijkheid sprake is van voorzienbare sterfte in de gebruiksfase van windturbine(s), is sprake van schadelijke handelingen in het kader van de Ow en is een omgevingsvergunning voor een flora- en activiteit nodig en/of dienen maatregelen te worden genomen om dit te voorkomen. Voor deze aanvraag van een omgevingsvergunning is nader onderzoek nodig om vast te kunnen stellen voor welke vleermuis- en vogelsoorten een vergunning aangevraagd dient te worden en of het aantal voorspelde slachtoffers de staat van instandhouding van de betrokken soorten in het geding kan brengen.

Afhankelijk van de definitieve windturbineposities kunnen effecten op beschermde ongewervelden, vissen, amfibieën en grondgebonden zoogdieren optreden. Zodra de exacte werkzaamheden ten behoeve van de bouw van de windturbines bekend zijn wordt toetsing van de mogelijke effecten op beschermde soorten aanbevolen. Mogelijk is veldonderzoek voor deze soorten noodzakelijk, zoals naar kleine marterachtigen. Met name tijdens de bouwfase (als gevolg van aanleg fundatie, kraanopstelplaatsen en infrastructuur) kan sprake zijn van (verstorende) effecten; deze zijn vaak goed mitigeerbaar door een kleine (plan)aanpassing en/of door te werken met een ecologisch werkprotocol. Effecten op overige beschermde soorten tijdens de exploitatiefase worden niet verwacht.

Het verlies aan leefgebied (door ruimtebeslag en verstoring van windturbines) van de vogelsoort grutto kan mogelijk leiden tot een aantasting van de staat van instandhouding. Een compensatieplicht kan hiermee aan de orde zijn. Nader veldonderzoek wordt aanbevolen om de populatie en het gebiedsgebruik van de grutto in het zoekgebied Reijerscop in beeld te brengen en eventuele compensatiemaatregelen te kunnen bepalen.

Natuurnetwerk Nederland en Groene contour

In het zoekgebied Reijerscop en omgeving liggen geen onderdelen van het Natuurnetwerk Nederland en Groene contour. De bouw en het gebruik van windturbines binnen het zoekgebied leidt niet tot aantasting van wezenlijke kenmerken en waarden van het Natuurnetwerk Nederland en Groene contour.

Provinciaal beleid

In het zoekgebied Reijerscop en omgeving liggen geen ganzenrustgebieden, weidevogelgebieden, natuur- en waterparels. De afstand is dermate groot dat effecten op het functioneren van deze gebieden op voorhand zijn uitgesloten.

Onderzoeksrapport:

Ecologisch risicoanalyse windenergie Reijerscop, Woerden

Rapportnummer PM, projectnummer 23-0760

Datum 12-02-2024